काय कराल? आषाढी वारी सोहळ्यातील वारकरी अचानक बेशुद्ध पडला

सोलापूर : आषाढी यात्रेच्या पार्श्वभूमीवर लाखो वारकरी भाविक देशभरातून सोलापूर जिल्ह्यात दाखल होत असतात. या काळात विहीर, नदीच्या पाण्यात पडणे, बुडणे, शारीरिक थकवा, फिट येणे, रक्तदाबातील चढ-उतार, रक्तातील साखरेचे असंतुलन, दम्याचा झटका यांसारख्या प्रसंगांमुळे जीवितहानी होण्याचा धोका वाढतो. अशा आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने व शास्त्रोक्त पद्धतीने हृदय-फुफ्फुस पुनरुज्जीवन (सीपीआर) व प्रथमोपचार दिल्यास अनेकांचे प्राण वाचवणे शक्य होते. त्यामुळे अशा वारकऱ्यांना वाचवण्यासाठी काय करता येईल? याचे प्रशिक्षण आरोग्य कर्मचाऱ्यांना देण्यात आले.

जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. वर्षा डोईफोडे, जिल्हा आरोग्य अधिकारी सतीश कोपूरवाड तसेच जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन अधिकारी शक्तीसागर ढोले यांच्या मार्गदर्शनाखाली व बी. व्ही. जी. इंडिया लिमिटेड १०८ एमएएमएस यांच्या संयुक्त विद्यमाने पंचायत समिती, माळशिरस येथे एकदिवसीय प्रशिक्षण शिबिर आयोजित करण्यात आले होते.

प्रशिक्षणात कोणाला मार्गदर्शन
आषाढी यात्रेदरम्यान आपत्कालीन प्रसंगात तत्काळ मदत करण्यासाठी यंत्रणा सक्षम करणे गरजेचे असल्याने या शिबिरात माळशिरस तालुक्यातील आशा स्वयंसेविका, आरोग्य सेवक, सीएचओ, कर्मचारी, स्वयंसेवक तसेच अधिकारी-कर्मचाऱ्यांना सीपीआर व प्रथमोपचाराचे सखोल प्रशिक्षण देण्यात आले.

सीपीआर” हीच जीव वाचविण्याची गुरुकिल्ली
शिबिरात सांगण्यात आले की, भाविकांच्या गर्दीत पाण्यात पडण्याच्या घटना घडल्यास किंवा कोणाला अचानक त्रास झाल्यास फक्त विलंब न करता तांत्रिकदृष्ट्या योग्य सीपीआर केल्यास मेंदूला ऑक्सिजन पुरवठा टिकून राहतो आणि जीवितहानी टाळता येते. म्हणून प्रशिक्षणाबरोबरच दैनंदिन सराव व वेळोवेळी उजळणी आवश्यक असल्याचे प्रतिपादन करण्यात आले.

मागील अनुभवातून अधिक सक्षम बचावकार्य
यावेळी प्रशिक्षणाच्या गरजेबाबत सांगण्यात आले की, गेल्या चार वर्षांत सीपीआरच्या माध्यमातून आपत्ती स्वयंसेवकांनी ३० हून अधिक वारकरी भाविकांचे प्राण वाचविण्यात यश मिळवले आहे. या यशाच्या पार्श्वभूमीवर आषाढी यात्रेतील बचावकार्य आणखी प्रभावी, तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम व समन्वयपूर्ण करण्यासाठी हे प्रशिक्षण देण्यात आले.

तज्ज्ञांकडून सैद्धांतिक व प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण
शिबिरात डॉ. अनिल काळे, डॉ. कौस्तुभ घाटूळे आणि युवराज वाघ यांनी सीपीआर व प्रथमोपचार विषयक सैद्धांतिक माहिती व प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण दिले. तसेच ‘Good Samaritan’ अॅपचा वापर कसा करावा, आपत्कालीन प्रसंगात माहिती कशी हाताळावी याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.मॅनिकिनच्या साहाय्याने सीपीआरची प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिके देण्यात आली, जेणेकरून सहभागी व्यक्तींना वास्तविक प्रसंगात योग्य पद्धतीने कृती करता येईल.

मार्गदर्शन व कार्यक्रमाला पाठबळ
माळशिरस तालुका आरोग्य अधिकारी डॉ. जानकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रशिक्षणाचे आयोजन करण्यात आले. कार्यक्रमात पंचायत समिती सभापती दत्तात्रय मगर यांनी प्रशिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित केले.

समारोपप्रसंगी सभापतींचे मार्गदर्शन
समारोपप्रसंगी पंचायत समिती सभापती दत्तात्रय मगर म्हणाले की “सीपीआर ही संजीवनी असून योग्यवेळी शास्त्रोक्त पद्धतीने दिल्यास व्यक्तीचा जीव वाचवता येतो. त्यासाठी नियमित सराव व प्रशिक्षण आवश्यक आहे. आषाढी यात्रेदरम्यान जीवित संरक्षणासाठी आपल्याला सज्ज राहणे गरजेचे आहे.”

आषाढी यात्रेदरम्यान आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने मदत करण्यासाठी माळशिरस तालुक्यातील स्वयंसेवक व आरोग्य कर्मचारी सशक्त करण्याच्या उद्देशाने आयोजित हे प्रशिक्षण शिबिर महत्त्वपूर्ण ठरले. सहभागी व्यक्तींना सीपीआर, प्रथमोपचार व आपत्कालीन व्यवस्थापनाबाबत तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम करण्याचा प्रयत्न यशस्वीपणे पूर्ण झाला.